Tài trợ hóa đơn là gì? Quy trình hoạt động như thế nào?

Như mọi nhà kinh doanh điều biết, luôn tồn tại một khoảng cách lớn và kéo dài, giữa doanh thu ghi nhận và dòng tiền thực tế  - đặc biệt là doanh nghiệp có những khách hàng  yêu cầu các điều khoản thanh toán “thoáng” và thường chờ đến ngày cuối cùng mới chịu thanh toán.

Một cách để thu hẹp khoảng trống đó là vay tiền dựa trên giá trị của các hóa đơn đã xuất … quy trình này được gọi là tài trợ hóa đơn. Vậy tài trợ hóa đơn là gì? Quy trình hoạt động của nó ra sao? Liệu nó có phù hợp với doanh nghiệp? Trong bài viết này, chúng tôi sẽ cung cấp định nghĩa về tài trợ hóa đơn và giải thích cách nó có thể giúp doanh nghiệp cải thiện vốn lưu động cũng như bảo vệ dòng tiền của mình.

Tài trợ hóa đơn là một hình thức vay vốn ngắn hạn trong đó doanh nghiệp vay tiền dựa trên số tiền phải thu từ các hóa đơn đã xuất cho khách hàng. Các khoản phải thu thương mại này sau đó được sử dụng làm tài sản thế chấp.

Tài trợ hóa đơn được sử dụng thường xuyên trong nhiều lĩnh vực và ngành nghề khác nhau, chẳng hạn như xây dựng, bán lẻ, vận tải và hàng tiêu dùng.

Nếu một phần đáng kể tài sản của công ty đang bị giữ lại trong các khoản phải thu, và nếu những khoản phải thu đó chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng tài sản lưu động (có lẽ do điều khoản thanh toán quá dài), thì tài trợ hóa đơn có thể giúp Công ty tránh được các vấn đề về vốn lưu động. Điều này khiến tài trợ hóa đơn trở thành một lựa chọn hấp dẫn đối với các doanh nghiệp nhỏ. 

Để bổ sung cho định nghĩa về tài trợ hóa đơn, hãy lưu ý rằng tài trợ hóa đơn đôi khi còn được gọi là "tài trợ cho các khoản phải thu", "tài trợ công nợ", hoặc "chiết khấu hóa đơn". Tuy nhiên, tài trợ hóa đơn không hoàn toàn giống với "bao thanh toán hóa đơn".

Bao thanh toán hóa đơn là một thỏa thuận với một công ty bên thứ ba (gọi là “đơn vị bao thanh toán”) để mua lại các khoản phải thu với mức giá thấp hơn giá trị thực của hóa đơn (thường từ 70% đến 90% tổng giá trị).

Khác với tài trợ hóa đơn, các hợp đồng này thường cung cấp thêm dịch vụ xử lý việc lập hóa đơn và thu hồi nợ. Bao thanh toán có thể giảm thiểu rủi ro tín dụng của Doanh nghiệp vì nó không yêu cầu doanh nghiệp phải thế chấp tài sản, nhưng điều đó cũng đồng nghĩa với việc Doanh nghiệp thực sự mất quyền kiểm soát mối quan hệ với khách hàng, vì chính đơn vị bao thanh toán – chứ không phải doanh nghiệp – sẽ là bên thu tiền từ khách hàng.

Dưới đây là các bước chi tiết về cách thức vận hành của tài trợ hóa đơn:

1. Doanh nghiệp cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ cho khách hàng và xuất hóa đơn cho họ ngay lập tức. 
2.  Doanh nghiệp gửi thông tin chi tiết của các hóa đơn đó cho đơn vị cung cấp tài trợ hóa đơn (bên cho vay).
3. Doanh nghiệp nhận một khoản tỷ lệ phần trăm dựa trên giá trị thực của hóa đơn, thường là trong 48 giờ  (tỷ lệ này dựa trên đánh giá rủi ro của bên cho vay)
4. Doanh nghiệp vẫn tiến hành thu tiền thanh toaans từ khách hàng như thường lệ
5. Khi khách hàng thanh toán cho Doanh nghiệp, doanh nghiệp sẽ tất toán với bên cho vay bằng cách: hoàn trả lại số tiền đã vay và giữ lại phần giá trị hóa đơn còn lại phần không nằm trong thỏa thuận tài trợ ban đầu sau khi trừ đi phí dịch vụ.

Có, tài trợ hóa đơn luôn đi kèm với các chi phí nhất định

Bên cho vay sẽ tính lãi suất trên số tiền vay, cùng với các khoản phí (thường là một tỷ lệ phần trăm trên tổng giá trị hóa đơn). Khi cộng lại, tổng chi phí này có thể tương đương với mức lãi suất hàng năm lên tới 30% giá trị hóa đơn của Doanh nghiệp.

Ngoài ra, như đã đề cập ở trên, Doanh nghiệp là người chịu trách nhiệm thu hồi nợ từ khách hàng và phải hoàn trả cho bên cho vay số tiền đã mượn. 

Để hiểu một cách toàn diện về tài trợ hóa đơn, việc xem xét từ góc độ của bên cho vay cũng rất quan trọng.​

Khi một doanh nghiệp lựa chọn hình thức tài trợ hóa đơn, họ không chỉ có được tính thanh khoản ngay lập tức mà còn chuyển giao một phần rủi ro tín dụng sang cho bên cho vay. Các bên cho vay coi hóa đơn là tài sản thế chấp, tạo ra một lớp bảo vệ mà các hạn mức tín dụng không có tài sản đảm bảo thường không có được. ​ 

Cấu trúc này có lợi cho bên cho vay vì nó giúp giới hạn mức độ rủi ro, đảm bảo rằng họ không rơi vào tình trạng không có khả năng thu hồi vốn nếu người vay không thực hiện được nghĩa vụ của mình. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần nhận thức rõ rằng thỏa thuận này cũng có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ với khách hàng, đặc biệt là nếu việc quản lý hóa đơn do bên cho vay thực hiện.​

Các đơn vị tài trợ hóa đơn sẽ cân nhắc một vài yếu tố trước khi đưa ra quyết định chấp nhận công ty làm bên vay.

Cụ thể, bao gồm:

1. Số tiền vay dựa trên hóa đơn mà doanh nghiệp yêu cầu là bao nhiêu.
2. Tình hình doanh thu của công ty cho đến thời điểm hiện tại.
3. Danh mục khách hàng của doanh nghiệp (khách hàng càng đa dạng và uy tín thì càng tốt).
4. Tổng số tiền còn tồn đọng trên các hóa đơn chưa thanh toán của Doanh nghiệp.
5.  Mức độ nhận diện thương hiệu của doanh nghiệp trên thị trường.

Những cân nhắc này cũng được áp dụng tương tự đối với việc tài trợ hóa đơn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME).

Có hai yếu tố khiến hình thức tài trợ hóa đơn trở nên hấp dẫn đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ:

1. Việc rút lại các gói hỗ trợ tài chính của Chính phủ đã từng được triển khai đối với các doanh nghiệp trong giai đoạn đại dịch Covid-19.
2. Những thay đổi trong quy định ngân hàng theo khuôn khổ Basel III và Basel IV đang được triển khai sẽ làm gia tăng chi phí huy động vốn, đồng thời khiến các ngân hàng thận trọng hơn và ít sẵn sàng cấp tín dụng, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) có mức độ tín nhiệm thấp hơn mức trung bình.

Tài trợ hóa đơn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) là một trong những nguồn tài trợ phi ngân hàng đáp ứng nhu cầu về vốn cho các doanh nghiệp nhỏ hoặc các doanh nghiệp mới thành lập chưa có lịch sử hoạt động dài hạn. Các đơn vị cho vay trong thị trường này chấp nhận đơn đăng ký tài trợ hóa đơn từ cả những doanh nghiệp nhỏ mới thành lập; họ sẽ xem xét doanh số bán hàng hiện tại và tiềm năng tăng trưởng như những yếu tố then chốt để phê duyệt tài trợ.

Điều quan trọng cần nhớ là ý nghĩa của tài trợ hóa đơn: mặc dù nó có thể được coi là một khoản tiền mặt ứng trước, nhưng đây vẫn là một hình thức vay vốn. Do đó, cạn cần thận trọng tránh rơi vào tình trạng sử dụng đòn bẩy tài chính quá mức.

Các nhược điểm khác bao gồm:

• Chi phí: Các hợp đồng này có phí dịch vụ cao (dao động từ 1% đến 4%) và thường chỉ giải ngân một phần giá trị hóa đơn.
• Sự bảo vệ hạn chế: Hình thức này có thể không bảo vệ Doanh nghiệp khỏi rủi ro khách hàng không thanh toán (khác với Bảo hiểm tín dụng thương mại – loại hình bảo vệ Doanh nghiệp trước cả tình trạng chậm thanh toán và bùng nợ
• Rủi ro từ việc khách hàng không thanh toán: Doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với rủi ro khách hàng không thể thanh toán hóa đơn đúng hạn.  Điều này khiến Doanh nghiệp có nguy cơ bị phạt tài chính do chậm trả nợ, hoặc chính Doanh nghiệp phải tự bỏ tiền túi ra để hoàn trả toàn bộ khoản tài trợ hóa đơn đó
• Hạn chế về tái tài trợ: Không thể tài trợ cho cùng một hóa đơn nhiều lần. Vì hóa đơn đóng vai trò như một loại tài sản thế chấp, hầu hết các bên cho vay sẽ giới hạn Doanh nghiệp chỉ được nhận tài trợ duy nhất một lần trên mỗi hóa đơn

Mặc dù tài trợ hóa đơn là một trong những cách giúp doanh nghiệp tránh các vấn đề về dòng tiền,  bảo hiểm rủi ro tín dụng vẫn được xem là giải pháp đáng tin cậy nhất để quản lý rủi ro tín dụng thương mại và phòng ngừa rủi ro gián đoạn dòng tiền.

Bảo hiểm rủi ro tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá mức độ tín nhiệm của khách hàng, từ đó giúp doanh nghiệp quyết định nên giao dịch với những đối tác nào một cách an toàn, không bị giới hạn trong một giao dịch đơn lẻ.

Doanh nghiệp bảo hiểm tín dụng thương mại sẽ xác định hạn mức tín dụng cho từng khách hàng, tương ứng với giá trị giao dịch tối đa được khuyến nghị. Trong phạm vi hạn mức này, doanh nghiệp được bảo hiểm và sẽ nhận bồi thường nhanh chóng trong trường hợp phát sinh nợ xấu.

.Hợp đồng bảo hiểm tín dụng thương mại cũng sẽ mang lại sự an tâm cho các đối tác tài chính của doanh nghiệp. Các ngân hàng và tổ chức cho vay khác (bao gồm cả các đơn vị cung cấp tài trợ hóa đơn) sẽ có thêm cơ sở tin tưởng vào sự ổn định tài chính của doanh nghiệp, từ đó sẵn sàng hơn trong việc bảo lãnh hoặc cấp vốn.

Tất cả những yếu tố trên góp phần cải thiện tỷ lệ vốn lưu động, giảm thiểu sự bất định liên quan đến dòng tiền và bảo đảm năng lực tăng trưởng bền vững của doanh nghiệp.

Với vai trò là đơn vị dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực  bảo hiểm tín dụng thương mại, Allianz Trade cung cấp hệ thống dữ liệu, kiến thức chuyên sâu và phân tích rủi ro chuẩn quốc tế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đưa ra các quyết định giao thương hiệu quả. Chúng tôi sở hữu mạng lưới chuyên gia toàn cầu, cung cấp nguồn thông tin về phân tích rủi ro kinh tế và rủi ro kinh doanh toàn diện trên toàn thế giới.